Xử lý văn bản trái luật, ‘cài cắm’: 5 yêu cầu của Thủ tướng

(27/03 10:28)

Thực tiễn chỉ đạo, điều hành trong hơn nửa nhiệm kỳ vừa qua cho thấy Chính phủ, Thủ tướng không những đã chỉ đạo hết sức quyết liệt, rốt ráo về công tác xây dựng thể chế nói chung mà còn trực tiếp xử lý nhiều vấn đề cụ thể trước những yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhắc tới hiện tượng “gói ghém, ẩn náu” lợi ích cục bộ của một bộ phận cán bộ, đơn vị vào trong thủ tục hành chính, dẫn tới tình trạng xin-cho. - Ảnh: VGP

Và chỉ trong thời gian ngắn vừa qua, lãnh đạo Chính phủ đã liên tiếp có những chỉ đạo cụ thể như vậy.

Lắng nghe hơi thở cuộc sống để hoàn thiện thể chế

Mới nhất, trước vụ việc sàm sỡ nữ sinh tại Hà Nội, ngày 22/3, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đã giao Bộ Công an khẩn trương đề xuất sửa đổi, bổ sung cho phù hợp trong trường hợp các quy định pháp luật hiện hành có liên quan chưa đủ nghiêm khắc để răn đe, ngăn chặn các hành vi tương tự.

Trước đó vài ngày, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu kỹ các ý kiến của các tổ chức, hiệp hội về tiêu chuẩn cho nước mắm, tổ chức đối thoại tạo thống nhất, bảo đảm sức khỏe, quyền lợi của người tiêu dùng và không để ảnh hưởng tiêu cực tới sản xuất, kinh doanh nước mắm truyền thống.

Xa hơn nữa, sau vụ việc phạt 90 triệu đồng vì đổi 100 USD tại Cần Thơ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã giao Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu tính hợp pháp, hợp lý của vụ việc và có kiến nghị cần thiết, phù hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Trong nhiều trường hợp, đích thân Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các cơ quan hủy bỏ các quy định bất cập, điển hình như trong các thông tư về nhập khẩu phế liệu thời gian qua.

Đây đều là những chỉ đạo kịp thời, cho thấy tinh thần lắng nghe trước các vấn đề đang được dư luận hết sức quan tâm. Nhìn rộng hơn, Chính phủ, Thủ tướng đã phát động và triển khai chiến dịch cắt giảm 50% các điều kiện kinh doanh, thủ tục kiểm tra chuyên ngành và danh mục mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành trong năm 2018.

Việc cắt giảm này tuy chưa phải là đã loại bỏ được tất cả những gì là khó khăn, vướng mắc, nhưng đã đạt những kết quả rõ ràng: cắt giảm, đơn giản hóa đến 3.345/6.191 điều kiện kinh doanh, ước tính, tiết kiệm cho người dân và doanh nghiệp gần 900 tỷ đồng/năm. Cắt giảm, đơn giản hóa 30 thủ tục và 6.776/9.926 dòng hàng phải kiểm tra chuyên ngành (68,2%), ước tính tiết kiệm cho doanh nghiệp và xã hội trên 5.400 tỷ đồng/năm.

Nhìn trong tổng thể, Chính phủ, Thủ tướng luôn nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của việc xây dựng, hoàn thiện thể chế. Bản thân nội hàm “Chính phủ kiến tạo” mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhiều lần nhấn mạnh cũng cho thấy tinh thần đề cao thể chế, như phát biểu của Thủ tướng trước Quốc hội: Chính phủ kiến tạo chủ động thiết kế chính sách và pháp luật để đất nước ta phát triển, không để rơi vào thế bị động.

Theo Thủ tướng, thời gian qua, chất lượng công tác xây dựng, thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đã được nâng lên rõ rệt. Công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm. Bộ Tư pháp đã kiểm tra theo thẩm quyền và đã phát hiện, kiến nghị xử lý nhiều văn bản trái pháp luật về nội dung thẩm quyền.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, trước thực tiễn không ít văn bản, đề xuất chính sách gây tranh cãi, ngoài các chỉ đạo cụ thể, lãnh đạo Chính phủ đã liên tiếp nhắc nhở các bộ, ngành, cơ quan, địa phương về công tác này. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc tới hiện tượng “gói ghém, ẩn náu” lợi ích cục bộ của một bộ phận cán bộ, đơn vị vào trong thủ tục hành chính, dẫn tới tình trạng xin-cho, vì thế có dự thảo nghị định phải trả đi, trả lại nhiều lần.

Thủ tướng cũng nhắc đến tình trạng có văn bản mới ban hành đã cần sửa đổi, thậm chí văn bản được ban hành có dấu hiệu trái nội dung, trái thẩm quyền, có nội dung sai nghiêm trọng. Thủ tục hành chính còn tình trạng “cắt giấy phép mẹ, đẻ giấy phép con”, chi phí không chính thức..., thủ tục trói buộc hơn, không quản được thì trói, không quản được thì buộc.

Đánh giá cao việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý nhà nước, nhưng Thủ tướng nhấn mạnh điều quan trọng là chất lượng soạn thảo văn bản. “Nếu chất lượng văn bản anh soạn thảo kém, ẩn nấp những lợi ích nhóm, hay quan liêu bao cấp, thì cái này nó mang tác dụng ngược lại”, Thủ tướng nói.

5 lưu ý của Thủ tướng Chính phủ

Nhìn tổng quát, Thủ tướng lưu ý các bộ, cơ quan cần hết sức lưu ý 5 vấn đề trong xây dựng thể chế.

Nghị quyết phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 3/2019 nêu rõ: Chính phủ xác định công cuộc đổi mới, hội nhập của đất nước đang bước sang giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi Chính phủ phải tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, pháp luật, trước hết là các đạo luật. Thể chế, pháp luật cần thể hiện sâu sắc tinh thần đổi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, xử lý kịp thời, hiệu quả, có tính bền vững cao đối với các vấn đề thực tiễn phát triển của đất nước.

Nghị quyết phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 8/2018 cũng nhấn mạnh: Chính phủ khẳng định xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, Chính phủ đặc biệt coi trọng việc rà soát, sửa đổi các bất cập, vướng mắc tại các quy định pháp luật hiện hành để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật, góp phần hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội, hoàn thành các mục tiêu, kế hoạch năm 2018 và các năm tiếp theo. 

Thứ nhất, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ phải trực tiếp chỉ đạo, tập trung các nguồn lực, nâng cao chất lượng, bảo đảm tiến độ chương trình xây dựng luật, pháp lệnh cũng như các văn bản quy định chi tiết thi hành.

Thứ hai, các thành viên Chính phủ nêu cao tinh thần trách nhiệm trong việc xem xét, cho ý kiến với các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ ba, Bộ Tư pháp tiếp tục nâng cao hơn nữa chất lượng thẩm định các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Đặc biệt, Bộ Tư pháp phải có cách thức hiệu quả, sâu sát và thẳng thắn hơn trong việc kiểm tra đối với các thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý văn bản có quy định trái pháp luật hoặc cài cắm bảo vệ lợi ích của ngành, địa phương, không vì lợi ích chung, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ tư, các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải coi việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật thuộc ngành, lĩnh vực được phân công là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; kịp thời phát hiện và xử lý các quy định trái pháp luật không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ năm, từng cán bộ làm công tác thể chế, kể cả cấp chuyên viên, cấp vụ đều phải trách nhiệm, tâm huyết, tận tâm, công tâm, khách quan; tham mưu, đề xuất phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, từ đòi hỏi của cuộc sống; phải tháo gỡ giải quyết được những khó khăn, vướng mắc về thể chế đang gặp phải, không cài cắm lợi ích công vụ, lợi ích ngành, địa phương.

Trong đó, Thủ tướng nhắc tới vai trò hết sức quan trọng của các Bộ trưởng, các thành viên Chính phủ, cần sự tỉnh táo, xem xét kỹ để chống cài cắm lợi ích, tránh những nội dung không thực tiễn, không đi vào cuộc sống, có sự chồng chéo, gây phiền hà, khó khăn hơn, thủ tục trói buộc hơn…

Trên thực tế, những nỗ lực của Chính phủ, Thủ tướng và các Bộ ngành đã mang lại nhiều kết quả trong hoàn thiện thể chế, nhưng đúng như Thủ tướng đã nhắc nhở, cải cách phải thường xuyên, liên tục.

Một ví dụ, theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng, Bộ Công Thương từng được nhắc đến là bộ tiên phong trong cắt giảm điều kiện kinh doanh, nhưng hiện nay các doanh nghiệp đang rất phàn nàn về việc thực hiện một số thủ tục kiểm tra chuyên ngành của Bộ, như trong lô hàng thì chọn cái áo tốt nhất, đắt nhất để lấy mẫu, hay đáng ra chỉ lấy đủ mẫu theo quy định thì cán bộ lại lấy nhiều hơn, vượt số mẫu cần thiết.

Cũng phải khẳng định rằng, nhìn từ một khía cạnh nào đó, những vụ việc “ồn ào” vừa qua là một tín hiệu tích cực khi quá trình xây dựng, ban hành và thực thi chính sách có sự tham gia ngày càng sâu rộng, hiệu quả hơn của người dân, doanh nghiệp và báo chí.

Ở phía các cơ quan nhà nước, quy trình xây dựng chính sách cũng đã “chặn” lại được nhiều văn bản, quy định còn gây tranh cãi như dự thảo nghị định về kinh doanh vận tải bằng ô tô được Chính phủ yêu cầu soạn thảo lại nhiều lần vì chưa đáp ứng yêu cầu… Quá trình đối thoại, cọ xát cũng đã giúp cho ra đời nhiều văn bản được đánh giá rất cao như Nghị định 15 năm 2018 – được coi như một cuộc “cách mạng” trong quản lý an toàn thực phẩm…

Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng, Người phát ngôn của Chính phủ, Tổ trưởng Tổ công tác của Thủ tướng, “văn bản ban hành phải vì cuộc sống”, ban hành chỉ để cho hết nợ đọng thì không có giá trị gì cả, nếu quy định không phù hợp thì ban hành ra cũng không thực hiện được.

Hiện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đang được tiến hành sửa đổi, trong đó nhiều giải pháp đang được tính đến để nâng cao chất lượng và tiến độ ban hành các văn bản. Nhưng cùng với các giải pháp pháp lý, điều hết sức quan trọng là các Bộ, cơ quan, địa phương, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các địa phương, từng cán bộ, công chức phải quán triệt tinh thần chỉ đạo, những lưu ý và trăn trở nói trên của Chính phủ, Thủ tướng.

Nhóm phóng viên

chinhphu.vn
Tin cùng chuyên mục
Cách đây 74 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và lãnh tụ Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước đã vùng lên giành chính quyền từ tay thực dân, phản động, làm nên cuộc Cách mạng tháng 8/1945 hào hùng, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.  
Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2019; Chính phủ chỉ đạo tăng cường công tác xây dựng pháp luật; công điện đảm bảo ATGT dịp Lễ 2/9 và khai giảng năm học mới; quy định sử dụng tài sản công để thanh toán cho Nhà đầu tư BT... là những thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần từ 12-16/8/2019.
Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp và các doanh nghiệp trực thuộc sẽ cùng nhau xây dựng trục liên thông văn bản điện tử. Qua đó, tích hợp dữ liệu và số hóa các hoạt động quản lý điều hành của ủy ban với doanh nghiệp, theo đúng yêu cầu, chỉ đạo và định hướng của Chính phủ.
Nhận lời mời của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC), Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) về Chính sách đối ngoại và an ninh, bà Federica Mogherini thăm chính thức Việt Nam từ ngày 3-5/8/2019.
Tối 31/7, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 52 (AMM-52) tại Bangkok (Thái Lan) đã ra Thông cáo chung.
Sáng 30/7, tại trụ sở Chính phủ, chủ trì cuộc họp tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy dự án tuyến cao tốc Trung Lương- Mỹ Thuận, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã gửi gắm cũng như lưu ý dự án “9 từ”.
Sáng 29/7, tại TP. Rạch Giá, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Hội nghị xúc tiến đầu tư Kiên Giang, tỉnh có đảo Phú Quốc lớn nhất Việt Nam.
Hôm nay, 27/7, nhân dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tới dâng hương tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ ở tỉnh Quảng Nam.
Ngày 26/7 tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng tổ chức phiên họp thứ 16 dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, Trưởng Ban Chỉ đạo.
Tổ chức vi phạm trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí bị phạt tới 200 triệu đồng; thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp; thúc đẩy tăng trưởng Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; đẩy nhanh tiến độ triển khai hệ thống thu phí tự động không dừng;... là những thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần từ 15-19/7/2019.
Chiều 13/7, tại trụ sở Chính phủ, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Thường trực Chính phủ đã có cuộc họp với các bộ, ngành liên quan để bàn về các giải pháp thúc đẩy thương mại, nhất là với các đối tác lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc, ASEAN, Nhật Bản… trong bối cảnh tình hình kinh tế, thương mại khu vực và quốc tế đang có nhiều thay đổi, biến động khó lường.
Chiều 10/7, tại Trụ sở Chính phủ, tiếp Đại sứ Malaysia M. Zamruni Khalid đến chào từ biệt, Thủ tướng đề nghị, trên tinh thần quan hệ hữu nghị hợp tác giữa hai nước, các cơ quan chức năng của Malaysia sẽ tiếp tục tạo điều kiện, giúp đỡ cho những trường hợp người Việt trong các hoạt động kinh doanh, cư trú tại Malaysia.
  Sáng ngày 8/7, tại Hà Nội, Đoàn giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy giai đoạn 2014-2018” làm việc với Chính phủ. 
Chiều 5/7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đã có cuộc hội đàm trong không khí cởi mở và thắm tình hữu nghị. 
Trong chiến lược tiếp cận thị trường với châu Âu, chúng ta có nhiều thuận lợi nhưng mới chỉ là sự khởi đầu. Bởi thị trường châu Âu đòi hỏi cao về chất lượng, các hàng rào kỹ thuật khắt khe, cũng như việc thực thi các điều kiện về tiêu chuẩn, về pháp luật rất cao…
Quan hệ Đối tác chiến lược sâu rộng Việt Nam-Nhật Bản hiện đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất, phát triển vượt bậc trên tất cả các lĩnh vực.    
Sáng nay, Hệ thống thông tin phục vụ họp và xử lý công việc của Chính phủ (e-Cabinet) sẽ chính thức được khai trương đưa vào hoạt động.
Sáng 23/6, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời Hà Nội, lên đường sang Thái Lan dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 34.
Quy hoạch vùng ĐBSCL mới dự kiến sẽ trình Chính phủ vào quý IV/2020. Quy hoạch này sẽ tạo ra một khung chiến lược toàn diện cho vùng ĐBSCL, làm cơ sở để triển khai các chương trình, dự án đầu tư phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hạ tầng sản xuất.
Như tin đã đưa, chiều 17/6, tại Hà Nội, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi, chủ trì họp giữa Ban Chỉ đạo và nhóm 6 ngân hàng tài trợ cho Việt Nam.