Xử lý văn bản trái luật, ‘cài cắm’: 5 yêu cầu của Thủ tướng

(27/03 10:28)

Thực tiễn chỉ đạo, điều hành trong hơn nửa nhiệm kỳ vừa qua cho thấy Chính phủ, Thủ tướng không những đã chỉ đạo hết sức quyết liệt, rốt ráo về công tác xây dựng thể chế nói chung mà còn trực tiếp xử lý nhiều vấn đề cụ thể trước những yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhắc tới hiện tượng “gói ghém, ẩn náu” lợi ích cục bộ của một bộ phận cán bộ, đơn vị vào trong thủ tục hành chính, dẫn tới tình trạng xin-cho. - Ảnh: VGP

Và chỉ trong thời gian ngắn vừa qua, lãnh đạo Chính phủ đã liên tiếp có những chỉ đạo cụ thể như vậy.

Lắng nghe hơi thở cuộc sống để hoàn thiện thể chế

Mới nhất, trước vụ việc sàm sỡ nữ sinh tại Hà Nội, ngày 22/3, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đã giao Bộ Công an khẩn trương đề xuất sửa đổi, bổ sung cho phù hợp trong trường hợp các quy định pháp luật hiện hành có liên quan chưa đủ nghiêm khắc để răn đe, ngăn chặn các hành vi tương tự.

Trước đó vài ngày, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu kỹ các ý kiến của các tổ chức, hiệp hội về tiêu chuẩn cho nước mắm, tổ chức đối thoại tạo thống nhất, bảo đảm sức khỏe, quyền lợi của người tiêu dùng và không để ảnh hưởng tiêu cực tới sản xuất, kinh doanh nước mắm truyền thống.

Xa hơn nữa, sau vụ việc phạt 90 triệu đồng vì đổi 100 USD tại Cần Thơ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã giao Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu tính hợp pháp, hợp lý của vụ việc và có kiến nghị cần thiết, phù hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Trong nhiều trường hợp, đích thân Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các cơ quan hủy bỏ các quy định bất cập, điển hình như trong các thông tư về nhập khẩu phế liệu thời gian qua.

Đây đều là những chỉ đạo kịp thời, cho thấy tinh thần lắng nghe trước các vấn đề đang được dư luận hết sức quan tâm. Nhìn rộng hơn, Chính phủ, Thủ tướng đã phát động và triển khai chiến dịch cắt giảm 50% các điều kiện kinh doanh, thủ tục kiểm tra chuyên ngành và danh mục mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành trong năm 2018.

Việc cắt giảm này tuy chưa phải là đã loại bỏ được tất cả những gì là khó khăn, vướng mắc, nhưng đã đạt những kết quả rõ ràng: cắt giảm, đơn giản hóa đến 3.345/6.191 điều kiện kinh doanh, ước tính, tiết kiệm cho người dân và doanh nghiệp gần 900 tỷ đồng/năm. Cắt giảm, đơn giản hóa 30 thủ tục và 6.776/9.926 dòng hàng phải kiểm tra chuyên ngành (68,2%), ước tính tiết kiệm cho doanh nghiệp và xã hội trên 5.400 tỷ đồng/năm.

Nhìn trong tổng thể, Chính phủ, Thủ tướng luôn nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của việc xây dựng, hoàn thiện thể chế. Bản thân nội hàm “Chính phủ kiến tạo” mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhiều lần nhấn mạnh cũng cho thấy tinh thần đề cao thể chế, như phát biểu của Thủ tướng trước Quốc hội: Chính phủ kiến tạo chủ động thiết kế chính sách và pháp luật để đất nước ta phát triển, không để rơi vào thế bị động.

Theo Thủ tướng, thời gian qua, chất lượng công tác xây dựng, thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đã được nâng lên rõ rệt. Công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm. Bộ Tư pháp đã kiểm tra theo thẩm quyền và đã phát hiện, kiến nghị xử lý nhiều văn bản trái pháp luật về nội dung thẩm quyền.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, trước thực tiễn không ít văn bản, đề xuất chính sách gây tranh cãi, ngoài các chỉ đạo cụ thể, lãnh đạo Chính phủ đã liên tiếp nhắc nhở các bộ, ngành, cơ quan, địa phương về công tác này. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc tới hiện tượng “gói ghém, ẩn náu” lợi ích cục bộ của một bộ phận cán bộ, đơn vị vào trong thủ tục hành chính, dẫn tới tình trạng xin-cho, vì thế có dự thảo nghị định phải trả đi, trả lại nhiều lần.

Thủ tướng cũng nhắc đến tình trạng có văn bản mới ban hành đã cần sửa đổi, thậm chí văn bản được ban hành có dấu hiệu trái nội dung, trái thẩm quyền, có nội dung sai nghiêm trọng. Thủ tục hành chính còn tình trạng “cắt giấy phép mẹ, đẻ giấy phép con”, chi phí không chính thức..., thủ tục trói buộc hơn, không quản được thì trói, không quản được thì buộc.

Đánh giá cao việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý nhà nước, nhưng Thủ tướng nhấn mạnh điều quan trọng là chất lượng soạn thảo văn bản. “Nếu chất lượng văn bản anh soạn thảo kém, ẩn nấp những lợi ích nhóm, hay quan liêu bao cấp, thì cái này nó mang tác dụng ngược lại”, Thủ tướng nói.

5 lưu ý của Thủ tướng Chính phủ

Nhìn tổng quát, Thủ tướng lưu ý các bộ, cơ quan cần hết sức lưu ý 5 vấn đề trong xây dựng thể chế.

Nghị quyết phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 3/2019 nêu rõ: Chính phủ xác định công cuộc đổi mới, hội nhập của đất nước đang bước sang giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi Chính phủ phải tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, pháp luật, trước hết là các đạo luật. Thể chế, pháp luật cần thể hiện sâu sắc tinh thần đổi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, xử lý kịp thời, hiệu quả, có tính bền vững cao đối với các vấn đề thực tiễn phát triển của đất nước.

Nghị quyết phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 8/2018 cũng nhấn mạnh: Chính phủ khẳng định xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, Chính phủ đặc biệt coi trọng việc rà soát, sửa đổi các bất cập, vướng mắc tại các quy định pháp luật hiện hành để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật, góp phần hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội, hoàn thành các mục tiêu, kế hoạch năm 2018 và các năm tiếp theo. 

Thứ nhất, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ phải trực tiếp chỉ đạo, tập trung các nguồn lực, nâng cao chất lượng, bảo đảm tiến độ chương trình xây dựng luật, pháp lệnh cũng như các văn bản quy định chi tiết thi hành.

Thứ hai, các thành viên Chính phủ nêu cao tinh thần trách nhiệm trong việc xem xét, cho ý kiến với các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ ba, Bộ Tư pháp tiếp tục nâng cao hơn nữa chất lượng thẩm định các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Đặc biệt, Bộ Tư pháp phải có cách thức hiệu quả, sâu sát và thẳng thắn hơn trong việc kiểm tra đối với các thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý văn bản có quy định trái pháp luật hoặc cài cắm bảo vệ lợi ích của ngành, địa phương, không vì lợi ích chung, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ tư, các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải coi việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật thuộc ngành, lĩnh vực được phân công là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; kịp thời phát hiện và xử lý các quy định trái pháp luật không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ năm, từng cán bộ làm công tác thể chế, kể cả cấp chuyên viên, cấp vụ đều phải trách nhiệm, tâm huyết, tận tâm, công tâm, khách quan; tham mưu, đề xuất phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, từ đòi hỏi của cuộc sống; phải tháo gỡ giải quyết được những khó khăn, vướng mắc về thể chế đang gặp phải, không cài cắm lợi ích công vụ, lợi ích ngành, địa phương.

Trong đó, Thủ tướng nhắc tới vai trò hết sức quan trọng của các Bộ trưởng, các thành viên Chính phủ, cần sự tỉnh táo, xem xét kỹ để chống cài cắm lợi ích, tránh những nội dung không thực tiễn, không đi vào cuộc sống, có sự chồng chéo, gây phiền hà, khó khăn hơn, thủ tục trói buộc hơn…

Trên thực tế, những nỗ lực của Chính phủ, Thủ tướng và các Bộ ngành đã mang lại nhiều kết quả trong hoàn thiện thể chế, nhưng đúng như Thủ tướng đã nhắc nhở, cải cách phải thường xuyên, liên tục.

Một ví dụ, theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng, Bộ Công Thương từng được nhắc đến là bộ tiên phong trong cắt giảm điều kiện kinh doanh, nhưng hiện nay các doanh nghiệp đang rất phàn nàn về việc thực hiện một số thủ tục kiểm tra chuyên ngành của Bộ, như trong lô hàng thì chọn cái áo tốt nhất, đắt nhất để lấy mẫu, hay đáng ra chỉ lấy đủ mẫu theo quy định thì cán bộ lại lấy nhiều hơn, vượt số mẫu cần thiết.

Cũng phải khẳng định rằng, nhìn từ một khía cạnh nào đó, những vụ việc “ồn ào” vừa qua là một tín hiệu tích cực khi quá trình xây dựng, ban hành và thực thi chính sách có sự tham gia ngày càng sâu rộng, hiệu quả hơn của người dân, doanh nghiệp và báo chí.

Ở phía các cơ quan nhà nước, quy trình xây dựng chính sách cũng đã “chặn” lại được nhiều văn bản, quy định còn gây tranh cãi như dự thảo nghị định về kinh doanh vận tải bằng ô tô được Chính phủ yêu cầu soạn thảo lại nhiều lần vì chưa đáp ứng yêu cầu… Quá trình đối thoại, cọ xát cũng đã giúp cho ra đời nhiều văn bản được đánh giá rất cao như Nghị định 15 năm 2018 – được coi như một cuộc “cách mạng” trong quản lý an toàn thực phẩm…

Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng, Người phát ngôn của Chính phủ, Tổ trưởng Tổ công tác của Thủ tướng, “văn bản ban hành phải vì cuộc sống”, ban hành chỉ để cho hết nợ đọng thì không có giá trị gì cả, nếu quy định không phù hợp thì ban hành ra cũng không thực hiện được.

Hiện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đang được tiến hành sửa đổi, trong đó nhiều giải pháp đang được tính đến để nâng cao chất lượng và tiến độ ban hành các văn bản. Nhưng cùng với các giải pháp pháp lý, điều hết sức quan trọng là các Bộ, cơ quan, địa phương, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các địa phương, từng cán bộ, công chức phải quán triệt tinh thần chỉ đạo, những lưu ý và trăn trở nói trên của Chính phủ, Thủ tướng.

Nhóm phóng viên

chinhphu.vn
Tin cùng chuyên mục
Sáng nay, 12/6, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Phó Chủ tịch Hạ viện Czech, Chủ tịch Đảng Cộng sản Czech-Morava, ông Vojtech Filip. Tại đây, ông Vojtech Filip đã thông báo về một số dự án hợp tác thời gian tới với Việt Nam.
Chiều 10/6, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã tiếp Phó Chủ tịch Hạ viện Cộng hòa Czech, Chủ tịch Đảng Cộng sản Czech-Morava Vojtech Filip.
Ngày 7/6, Việt Nam đã chính thức trở thành Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021 với số phiếu 192/193.
Sáng nay, 5/6, tại trụ sở Chính phủ, cùng Thủ tướng Italy Giuseppe Conte gặp gỡ báo chí, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, hai bên sẽ tập trung phấn đấu nâng kim ngạch thương mại trước mắt là 6 tỷ USD trong năm 2020 và tiến tới 10 tỷ USD trong tương lai gần.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa có Công điện gửi các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các Tỉnh ủy, thành ủy, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tập trung chỉ đạo, triển khai quyết liệt các biện pháp Phòng, chống bệnh Dịch tả lợn châu Phi.
Ngày 31/5, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chính phủ họp phiên thường kỳ tháng 5 khi năm 2019 đã đi hết gần nửa chặng đường nhằm mục tiêu bứt phá.
Sáng 27/5 (giờ địa phương), tại tòa nhà Palace Hereditary Prince, Thủ đô Stockholm, Vương quốc Thụy Điển, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gặp và hội đàm với Thủ tướng Thụy Điển Stefan Löfven.
Nợ công vào cuối năm 2018 là 58,4%, rời xa mức trần 65% so với cuối năm 2015 nhưng Chính phủ chưa vay nợ thêm để đầu tư phát triển vì áp lực trả nợ vẫn còn rất lớn.
Khoảng 17h40 chiều 21/5, giờ địa phương (21h40 tối, giờ Việt Nam), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Phu nhân cùng Đoàn cấp cao Việt Nam đã đến sân bay Vnukovo 2, bắt đầu các hoạt động tại thủ đô Moscow trong chuyến thăm chính thức Liên bang Nga.
Ngày 20/5, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Quốc hội khóa XIV nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ 7 tại Phòng họp Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội.  
Nhân kỷ niệm 129 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2019), sáng 19/5, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam đã tới đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ.
Ngày 15/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Bộ Chính trị để cho ý kiến về công tác chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương 10 khoá XII; Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIV và một số vấn đề quan trọng khác.
Từ sự tôn kính và niềm tin của Phật tử đối với Đức Phật, với sự khát khao một cuộc sống yên bình và hạnh phúc, muôn triệu trái tim những người con của Phật và những người dân yêu chuộng hòa bình khắp năm châu cùng thắt chặt tình hữu nghị, hợp tác, yêu thương, phát huy những giá trị của đạo Phật trong cuộc sống hôm nay.
Nhận lời mời của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Nepal KP Sharma Oli và Phu nhân thăm chính thức Việt Nam và dự Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc từ ngày 9 -13/5. Lễ đón chính thức được tổ chức trọng thể tại Phủ Chủ tịch sáng 11/5. Sau lễ đón, Lãnh đạo hai nước đã tiến hành hội đàm.
Bộ Nội vụ đang dự thảo Nghị định quy định về quản lý tổ chức xét tôn vinh danh hiệu và trao giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động này trên thực tiễn.
Chiều 4/5, ngay sau phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2019 đã diễn ra buổi họp báo Chính phủ dưới sự chủ trì của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Người phát ngôn của Chính phủ Mai Tiến Dũng để cung cấp cho báo chí nhiều thông tin về những vấn đề dư luận xã hội quan tâm.
Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đang dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) với nhiều nội dung quan trọng như: Mở rộng khung thỏa thuận về giờ làm thêm tối đa; điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu; bổ sung 01 ngày nghỉ lễ là ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra việc điều chỉnh mức giá bán điện.
Sáng 3/5, Lễ viếng và truy điệu Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam được tổ chức trọng thể tại Nhà tang lễ Quốc gia (số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội) theo nghi thức Quốc tang. Lễ an táng từ 17 giờ cùng ngày tại Nghĩa trang thành phố Hồ Chí Minh.
Hôm nay (3/5), Ban Chấp hành Trung ương, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức tang lễ Đại tướng Lê Đức Anh với nghi thức Quốc tang.